خالص كند . و توضيح اين اجمال آنكه : خداوند تعالى همان‌طور كه صلاح را در قرآن كريم در بعضى از مواضع استناد به عمل داده است كقوله تعالى : مَنْ عَمِلَ صالِحاً « 1 » يا : عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً « 2 » يا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ، « 3 » و در بعضى از مواضع آن را استناد به ذات انسان داده است كقوله تعالى : إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ « 4 » يا : وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ ، « 5 » همچنين اخلاص و خلوص را گاهى مستند به عمل دانسته و نسبت به آن داده است و گاهى مستند به ذات . بديهى است كه تحقّق اخلاص در مرتبهء ذات موقوف است بر اخلاص در مرتبهء عمل يعنى تا كسى در يكايك از اعمال و افعال و گفتار و سكون و حركت خود اخلاص به عمل نياورد به مرحله اخلاص ذاتى نائل نخواهد شد . قال عزّ من قائل : إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ ، « 6 » به ارجاع ضمير مستتر فاعل « يرفع » به سوى « العمل الصالح » و معنى چنين مىشود : « العمل الصّالح يرفع الكلم الطّيّب » . و بايد دانست كه چون كسى به مرحلهء خلوص

--> ( 1 ) - آيهء 97 ، از سورهء 16 : نحل : [ هر كس عمل صالحى را كند ] . ( 2 ) - آيهء 70 ، از سورهء 25 : فرقان : [ هر كس عمل كند عمل صالحى را ] . ( 3 ) - آيهء 29 ، از سورهء 13 : رعد : [ آنان كه ايمان آورده و اعمال صالحه بجاى آورده‌اند ] . ( 4 ) - آيهء 75 ، از سورهء 21 : انبياء : [ او از صالحان بود ] . ( 5 ) - آيهء 4 ، از سورهء 66 : تحريم : [ و صالح از مؤمنان ] . ( 6 ) - آيهء 10 ، از سورهء 35 : فاطر : [ كلمهء طيّبه به سوى او بالا مىرود ، و عمل شايسته آن را بالا مىبرد ] .